Somatic Experiencing

Aanleiding & symptomen

Door een gebeurtenis in je leven, ongeacht hoe heftig deze was, kan een zogenoemd trauma ontstaan. Dit ontstaat doordat je tijdens een bedreigend voorval, op het moment dat het plaats vond, niet adequaat kon reageren. Het lichaam raakt daardoor overweldigd en kon zich op dat moment niet verdedigen door te vechten of te vluchten. Een natuurlijke reactie van je lichaam om die opgebouwde energie toch nog kwijt te kunnen achteraf, is bijvoorbeeld het trillen van het lichaam. Juist dit laat zien hoe je geest en lichaam met elkaar verbonden zijn. Maar wat we als omstander vaak zeggen is: „Doe maar rustig aan”, of we geven de persoon een kalmeringsmiddel om weer rustig te worden.

Met andere woorden: we laten het lichaam niet ontladen en omdat het lijf op het moment van de gebeurtenis de opgebouwde energie niet kwijt kon, slaat het lichaam dit op in het zenuwstelsel. Hierdoor kunnen op termijn symptomen ontstaan. Denk daarbij aan:

  • Onrust, slapeloosheid, prikkelbaarheid, machteloosheid, overmatige alertheid en sterke emotionele reacties
  • Angst, paniek, gevoelens van depressie, uitputting, krachtverlies in de spieren, dissociatie of een beperkt spectrum van gevoelens
  • Ontkenning: de trauma is niet gebeurd of niet belangrijk

Vaak ben je als mens geneigd de gebeurtenis te vergeten, maar je lichaam vergeet het niet.

Somatic Experiencing als hulpmiddel

Met de Somatic Experiencing (SE) methode ga je op zorgvuldige wijze de vastgezette energie alsnog afvoeren om zo de symptomen te bestrijden en het trauma te verwerken. Het is hiervoor niet nodig om te weten wat de traumatische gebeurtenis was. SE werkt met de zogenaamde “felt sense”, het bewust zijn van de eigen lichamelijke sensaties, om het lichaam te helpen de spanning te ontladen. Voorbeelden van lichamelijke sensaties zijn: warmte, tintelingen, een snellere hartslag of ademhaling. Met de juiste begeleiding naar het belichaamde gevoel kan het lichaam het zelfgenezende vermogen herstellen. Daarnaast wordt er gewerkt met je gevoelens, gedachten, overtuigingen en identificaties.

Door hele kleine stapjes te zetten, in en uit de spanning, heb je steeds het gevoel het zelf ‘in de hand’ te hebben. De geblokkeerde overlevingsenergie wordt zo op een veilige en een geleidelijke manier ontladen. Na deze ontlading ervaren mensen vaak een sterke afname van hun stresssymptomen.

Achtergrondinformatie

SE is een psycho-somatische1 methode voor het helen van trauma. Neuropsycholoog Peter Levine, de grondlegger van Somatic Experiencing, gaat ervan uit dat traumaverschijnselen eerder biologisch (lichamelijk) dan psychologisch (geestelijk) zijn en daarom het best op een lichaamsgerichte manier kunnen worden bestreden. „Door de taal van ons lichaam te leren spreken kunnen we ons lichaam helpen zichzelf te genezen,” aldus Levine. De theorie van Levine is gebaseerd op de dieren die leven in het wild. Levine ontdekte dat wanneer zij bedreigd worden, instinctief weten hoe zij de intense energie die vrijkomt bij overlevingsgedrag moeten reguleren (in goed banen leiden) en ontladen. Dat doen ze, nadat het gevaar is geweken, door hun lijf in beweging en in trilling te brengen. Dieren raken daarom zelden getraumatiseerd, terwijl zij zeer regelmatig in levensbedreigende situaties verkeren.

Bij de mens zit het rationele deel van de hersenen een optimale werking van deze natuurlijk, lichaamseigen reactie, nogal eens in de weg. We bagatelliseren de gebeurtenis terwijl het lichaam de intense energie wil ontladen door trillen, schudden of emoties te uiten. Het gevolg is dat een volledige ontlading niet optreedt en de energie in het zenuwstelsel wordt opgeslagen. Daarom worden traumatische symptomen niet veroorzaakt door de gebeurtenis maar komen voort uit energie dat niet is ontladen. Deze energie blijft in het lichaam zitten en met name in het autonome zenuwstelsel2. Een trauma kan eenmalig zijn of meerdere malen zijn opgetreden. Maar elke vorm van trauma, zowel shocktrauma als ontwikkelingstrauma heeft effect op het zenuwstelsel.

Er zijn verschillende vormen van trauma, zoals:

• Fysieke verwondingen: verbranding, verdoving, operaties
• Ontwikkelingstrauma: naar aanleiding van bijvoorbeeld verwaarlozing, misbruik, geweld, verlies van een dierbare
• Shocktrauma: naar aanleiding van een ongeluk, oorlog of bijvoorbeeld verkrachting of geweld

Kenmerken van Somatic Experiencing (SE)

• Het is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek in de neurobiologie
• Het werkt daar waar trauma in het zenuwstelsel zit: de trauma hoeft niet steeds opnieuw verteld (en herbeleefd) te worden
• Het wordt met goede resultaten in 12 verschillende landen toegepast

SE focust ook op de bewustwording van eigen hulpbronnen die het verwerkingsproces ondersteunen: je gevoel voor humor, intelligentie, positieve herinneringen, vrienden en familie. Deze hulpbronnen geven in het lichaam een gevoel van vertrouwen en ontspanning. Dat doorbreekt de vicieuze cirkel van aanhoudende en zichzelf versterkende spanning.

1 Psychosomatisch: medisch gebied dat zich bezighoudt met de ziektebeelden die zich vooral lichamelijk manifesteren, maar waarbij psychische factoren een duidelijke factor zijn
2 Autonome zenuwstelsel: deel van het zenuwstelsel dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies reguleert

DEEL DEZE PAGINA